BOJXONA IMTIYOZLARINING DAVLAT BYUDJETI DAROMADLARIGA TA’SIRINI BAHOLASH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21296766Keywords:
bojxona imtiyozlari, davlat byudjeti daromadlari, fiskal samaradorlik, bojxona to‘lovlari, soliq xarajatlari (tax expenditure), byudjet yo‘qotishlari, bojxona siyosati, tashqi iqtisodiy faoliyat, investitsion rag‘batlantirish, fiskal tahlil, byudjet prognozlash, bojxona statistikasi, iqtisodiy samaradorlik, davlat moliyasi, metodologik yondashuvAbstract
Mazkur maqolada bojxona imtiyozlarining davlat byudjeti daromadlariga ta’sirini baholashning
nazariy-uslubiy asoslari tadqiq etilib, O‘zbekiston Respublikasida amal qilayotgan bojxona imtiyozlari tizimining
fiskal samaradorligini aniqlashga qaratilgan metodologik yondashuvlar takomillashtirilgan. Tadqiqot davomida
bojxona to‘lovlari bo‘yicha taqdim etilayotgan imtiyozlarning byudjet daromadlariga ta’siri, iqtisodiy faollikni
rag‘batlantirishdagi o‘rni hamda ularning fiskal xarajatlarini baholash mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek,
xalqaro amaliyotda qo‘llanilayotgan tax expenditure konsepsiyasi asosida bojxona imtiyozlarining
samaradorligini kompleks baholash mezonlari ishlab chiqilgan. O‘zbekistonning rasmiy statistik ma’lumotlari va
amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar asosida bojxona imtiyozlarining byudjet yo‘qotishlari, investitsion faollik,
ishlab chiqarish hajmi hamda tashqi savdo ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganilgan
References
1. Surrey S.S. Pathways to Tax Reform: The Concept of Tax Expenditures. – Cambridge: Harvard University
Press, 1973. – 225 p.
2. Baunsgaard T., Keen M. Tax Revenue and (or?) Trade Liberalization // Journal of Public Economics. –
2010. – Vol. 94. – No. 9–10. – P. 563–577.
3. Geourjon A.-M., Laporte B. Tax and Customs Duty Exemptions in Developing Countries: A Costly and
Inefficient Incentive? – Clermont-Ferrand: FERDI, 2013. – 32 p.
4. Shadmankulov A.A., Jo‘raboyev M. Qo‘shimcha hisoblangan bojxona to‘lovlarining fiskal faoliyatdagi o‘rni
// Izlanuvchi. – 2025. – № 7.
5. Kuldashev T.A. Bojxona tariflari va bojlari: bojxona soliqqa tortish darajasi hamda tariflarning mamlakat
iqtisodiyotiga ta’siri // Ilmiy maqola.
6. O‘zbekiston Respublikasi Bojxona kodeksi. – Toshkent, 2022.
7. O‘zbekiston Respublikasi Bojxona qo‘mitasi. Bojxona organlari faoliyati bo‘yicha statistik ma’lumotlar va
yillik hisobotlar. – Toshkent, 2020–2025.
8. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Davlat byudjeti ijrosi to‘g‘risidagi yillik hisobotlar. –
Toshkent, 2020–2025.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiyiqtisodiy
rivojlanish ko‘rsatkichlari. – Toshkent, 2020–2025.
10. O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz). Soliq va bojxona imtiyozlarini
hisobga olish hamda baholashga oid normativ-huquqiy hujjatlar.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.