OʻZBEKISTONDA BOJXONA TOʻLOVLARINING DAVLAT BUDJETI DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI FISKAL AHAMIYATI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21504537Keywords:
bojxona toʻlovlari, davlat budjeti, fiskal siyosat, bojxona maʼmuriyatchiligi, budjet daromadlari, raqamlashtirish, bojxona islohoti, fiskal samaradorlikAbstract
Oʻzbekistonda bojxona toʻlovlarining davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdagi
fiskal ahamiyati hamda ularning rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Tadqiqotda bojxona toʻlovlarining
budjet daromadlariga taʼsir etuvchi asosiy omillar, bojxona maʼmuriyatchiligini takomillashtirish va raqamli
texnologiyalarni joriy etishning fiskal samaradorlikka taʼsiri yoritilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba asosida
bojxona toʻlovlarini undirish samaradorligini oshirish hamda davlat budjeti daromadlarini barqaror shakllantirishga
qaratilgan amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi. 2016-yil 20-yanvardagi O‘RQ-400-son Qonun bilan
tasdiqlangan // URL: https://lex.uz/docs/2876354
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 27-apreldagi “Bojxona ma’muriyatchiligini yanada
takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-122-son Farmoni // URL: https://lex.
uz/docs/5998615
3. 4.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 25-martdagi “Davlat bojxona xizmati organlarining
faoliyati samaradorligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-57-son Farmoni // URL: https://
lex.uz/docs/7451997
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 25-martdagi “Davlat bojxona xizmati organlarining
faoliyatini tashkil etish va bojxona ma’muriyatchiligini yanada takomillashtirishning qo‘shimcha choratadbirlari
to‘g‘risida”gi PQ-122-son qarori // URL: https://lex.uz/docs/7452043
5. World Trade Organization. (1994). Agreement on Implementation of Article VII of the General Agreement
on Tariffs and Trade 1994. Geneva: WTO.
6. World Trade Organization. (2017). Trade Facilitation Agreement. Geneva: WTO.
7. Rosenow, S., & O’Shea, B. (2010). A Handbook on the WTO Customs Valuation Agreement. Cambridge:
Cambridge University Press; Geneva: World Trade Organization.
8. World Customs Organization. Customs Risk Management Compendium. Brussels: WCO.
9. World Customs Organization. Guidelines for Post-Clearance Audit. Brussels: WCO.
10. Pérez Azcárraga, A. A., Matsudaira, T., Montagnat-Rentier, G., & Clark-Suzuki, J. (2022). Customs Matters:
Strengthening Customs Administration in a Changing World. Washington, D.C.: International Monetary
Fund.
11. Montagnat-Rentier, G. (2019). Revenue Administration: Short-Term Measures to Increase Customs
Revenue in Low-Income and Fragile Countries. IMF Technical Notes and Manuals, No. 19/01. Washington,
D.C.: International Monetary Fund.
12. Cantens, T., Ireland, R., & Raballand, G. (Eds.). (2013). Reform by Numbers: Measurement Applied to
Customs and Tax Administrations in Developing Countries. Washington, D.C.: World Bank.
13. Arvanitis, Y. (2023). Customs Reform in Developing Countries: Time for a Rethink? Washington, D.C.:
World Bank.
14. United Nations Conference on Trade and Development. (2024). ASYCUDA Report 2024: Innovation for a
Changing World. Geneva: UNCTAD.
15. United Nations Conference on Trade and Development. (2025). ASYCUDA Report 2025: The New
Generation of ASYCUDA for Efficient, Secure and Sustainable Trade. Geneva: UNCTAD.
16. Каранец С. М. Место таможенных платежей в формировании доходной части федерального
бюджета // Научные труды российских исследователей. – 2019.
17. Панкова С. В. Анализ таможенных платежей как объекта экономической деятельности таможенных
органов в условиях теневой экономики // Экономический анализ: теория и практика. – 2020.
18. Булычева К. А. Таможенные пошлины как фактор обеспечения финансовой безопасности
государства // Финансовая экономика. – 2019.
19. Завьялова Е. О. Подходы к оценке бюджетного потенциала эффектов контроля таможенных
платежей // Региональные проблемы преобразования экономики. – 2025. – № 3.
20. Suyunov A., Turayev N. Bojxona ma’murchiligi nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent, 2023.
21. Sheraliev N. J. Islohotlarning zamonaviy sharoitlarida davlat budjeti daromadlarini shakllantirish
tendensiyalari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2025. – 13-jild, 1-son.
22. Aktamov A. Bojxona auditini raqamlashtirish va risk tahlilining fiskal samaradorlikka ta’siri // Muhandislik
va iqtisodiyot. – 2025.
23. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qo‘mitasi. 2020–2025-yillardagi
bojxona to‘lovlari, tashqi savdo va bojxona ma’muriyatchiligiga oid rasmiy statistik ma’lumotlar.
24. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasining tashqi savdo aylanmasi
va davlat moliyasi bo‘yicha statistik ma’lumotlar.
25. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Davlat budjeti ijrosi va budjet daromadlari bo‘yicha
rasmiy hisobotlar.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.