ROBOTLASHTIRISHNING MEHNAT BOZORIGA TA’SIRI: ISH O‘RINLARINING QISQARISHI YOKI YANGI KASBLAR TRANSFORMATSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21626083Keywords:
robotlashtirish, Sanoat 4.0, mehnat bozori, tarkibiy ishsizlik, kasblar transformatsiyasi, siqib chiqarish effekti, inson kapitali, ekonometrik model, raqamli iqtisodiyotAbstract
To‘rtinchi sanoat inqilobi (Sanoat 4.0) sharoitida robototexnika, avtomatlashtirilgan tizimlar va
sun’iy intellekt (SI) integratsiyasining global hamda milliy mehnat bozoriga ko‘rsatayotgan tarkibiy ta’siri IMRAD
formati asosida chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotda robotlashtirish jarayonlarining an’anaviy kasb egalarini siqib
chiqarish (displacement effect) hamda yuqori qo‘shilgan qiymatli yangi mehnat turlarini yaratish (reinstatement
effect) qonuniyatlari empirik va ekonometrik modellar vositasida o‘rganilgan. Jahon iqtisodiy forumi (WEF),
Xalqaro robototexnika federatsiyasi (IFR) hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika
agentligining 2025–2026-yillardagi ma’lumotlari asosida tarmoqlar kesimidagi o‘zgarishlar va disbalanslar
tahlil qilingan. Tadqiqot yakunida inson kapitalini raqamli transformatsiyaga moslashtirish, ishchi kuchini qayta
tayyorlash («Upskilling» va «Reskilling») hamda milliy iqtisodiyotda tarkibiy ishsizlik xavfini kamaytirish bo‘yicha
strategik tavsiyalar majmuasi ishlab chiqilgan.
References
1. World Economic Forum (WEF). (2025). The Future of Jobs Report 2025: Technology and Labor Market
Transitions. Geneva.
2. International Federation of Robotics (IFR). (2025). World Robotics 2025 - Industrial Robots Report.
Frankfurt.
3. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and Jobs: Evidence from US Labor Markets. Journal of
Political Economy, 128(6), 2188-2244.
4. O‘zbekiston Respublikasi Milliy Statistika qo‘mitasi. (2026). O‘zbekiston Respublikasining sanoat ishlab
chiqarishi tahliliy hisoboti. Toshkent.
5. PwC Global. (2026). The AI and Automation Impact on Workforce Capabilities: Augmentation vs
Displacement. London.
6. UzDaily Economic Review. (2026). AI and Digital Inequity in Developing Economies: Case of Uzbekistan.
7. Abdurahmonov Q.A. Mehnat iqtisodiyoti. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2019.
8. Vahobov A.V. Raqamli iqtisodiyot. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2022.
9. Mustafakulov Sh.I. Innovatsion rivojlanish va investitsiyalar. – Toshkent, 2021.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.