GERMANIYA VA XITOY TAJRIBASI ASOSIDA O‘ZBEKISTONNING YASHIL EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISH YO‘NALISHLARI
##semicolon##
https://doi.org/10.5281/zenodo.21413656##semicolon##
yashil iqtisodiyot, yashil eksport, dekarbonizatsiya, qayta tiklanuvchi energiya, CBAM, eksport raqobatbardoshligi, Energiewende, panel regressiya, O‘zbekiston##article.abstract##
Ushbu maqolada Germaniya va Xitoyning yashil iqtisodiyotni rivojlantirish tajribasi qiyosiy
hamda ekonometrik tahlil asosida o‘rganilib, undan O‘zbekistonning yashil eksport salohiyatini oshirish bo‘yicha
amaliy yo‘nalishlar ishlab chiqilgan. 25 ta mamlakatni qamrab olgan panel regressiya tahlili (sobit effektlar modeli,
R² = 0,74) qayta tiklanuvchi energiya ulushi, energiya samaradorligi hamda CO₂ intensivligining pasayishi eksport
raqobatbardoshligiga statistik jihatdan ahamiyatli ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Shuningdek, O‘zbekiston
eksporti tarkibi hamda Yevropa Ittifoqining Chegaraviy uglerod sozlash mexanizmi (CBAM) bilan bog‘liq xatarlar
baholanib, CBAM qamrovidagi tarmoqlar uchun prognoz moliyaviy xarajatlar hisoblab chiqildi. Tadqiqot natijalari
asosida mamlakat uchun to‘rtta strategik yo‘nalish taklif etildi: ishlab chiqarishni dekarbonizatsiya qilish, uglerod
hisobi va monitoringi (MRV) tizimini joriy etish, aralash yashil moliyalashtirish arxitekturasini shakllantirish hamda
tabiiy ustunliklarga asoslangan texnologik ixtisoslashuvni rivojlantirish
##submission.citations##
1. Porter M. E., van der Linde C. Toward a New Conception of the Environment–Competitiveness Relationship
// Journal of Economic Perspectives. — 1995. — Vol. 9, No. 4. — P. 97–118.
2. Morris C., Jungjohann A. Energy Democracy: Germany’s Energiewende to Renewables. — Cham: Palgrave
Macmillan, 2016. — 339 p.
3. Mathews J. A., Tan H. China’s Renewable Energy Revolution. — London: Palgrave Macmillan, 2015. — 212 p.
4. Green F., Stern N. China’s Changing Economy: Implications for Its Carbon Dioxide Emissions // Climate
Policy. — 2017. — Vol. 17, No. 4. — P. 423–442.
5. Dees S., Granville B., Hasanov F., Wills S. The Impact of Renewable Energy Adoption on Export
Competitiveness: Evidence from 25 Economies // Energy Economics. — 2022. — Vol. 112. — Art. 106150.
6. Iqtisodiy va mintaqaviy tadqiqotlar instituti. O‘zbekiston eksporti tarkibining texnologik murakkabligi tahlili
(2017–2024). — Toshkent: IMRS, 2025.
7. Bundesnetzagentur. SMARD Electricity Market Data 2024. — Bonn: Bundesnetzagentur, 2025.
8. Umweltbundesamt (UBA). Greenhouse Gas Emissions: National Inventory Report 1990–2024. — Dessau-
Roßlau: UBA, 2025.
9. Nedopil C., Zhang J. China Green Trade Report 2023. — Brisbane: Griffith Asia Institute, 2024.
10. European Commission. Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). — Brussels: Directorate-General for
Taxation and Customs Union (DG TAXUD), 2026.
11. The Observatory of Economic Complexity (OEC). Uzbekistan Country Profile. — 2024. Available at: https://
oec.world/en/profile/country/uzb (accessed: 16.07.2026).
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-son qarori. «2019–2030-yillar
davrida O‘zbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida».
13. Enerdata. Uzbekistan Targets 27 GW of Renewable Capacity and 40% Renewable Electricity Generation by 2030.
— 2024.
14. International Energy Agency (IEA). Solar Energy Policy in Uzbekistan: A Roadmap. — Paris: IEA, 2022.
15. International Renewable Energy Agency (IRENA). Renewable Power Generation Costs in 2022. — Abu Dhabi:
IRENA, 2023.
16. KfW Bankengruppe. Annual Report 2022. — Frankfurt am Main: KfW, 2023.
17. Climate Bonds Initiative. Sustainable Debt: Global State of the Market 2024. — London: Climate Bonds
Initiative, 2025.
18. Ambec S., Barla P. Can Environmental Regulations Be Good for Business? An Assessment of the Porter
Hypothesis // Energy Studies Review. — 2006. — Vol. 14, No. 2. — P. 42–62.
19. Незамова О. А. и др. Сравнительный анализ политики энергетического перехода: уроки для
развивающихся стран // Энергетическая политика. — 2021. — № 3. — С. 45–62.
20. Krichene H., et al. Green Exports and Carbon Pricing: Panel Evidence from 30 European Economies //
Ecological Economics. — 2023. — Vol. 205. — Art. 107714.
21. Rodrik D. Green Industrial Policy // Oxford Review of Economic Policy. — 2014. — Vol. 30, No. 3. — P.
469–491.
22. Apergis N., Payne J. Energy Efficiency and Export Competitiveness: Long-run Evidence from 20 OECD
Countries // Energy Policy. — 2020. — Vol. 143. — Art. 111557.
23. Yin X., et al. CBAM and Developing Country Exports: A Simulation Study // World Development. — 2023. —
Vol. 167. — Art. 106237.
24. Toshmatov Sh. O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirishning investitsion muammolari //
Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. — 2023. — № 2. — B. 78–91.
25. Yusupov R., Nazarov A. O‘zbekiston eksportiga CBAM ta’sirining dastlabki bahosi // O‘zbekiston iqtisodiy
sharhi. — 2024. — № 1. — B. 34–48.
##submissions.published##
##submission.howToCite##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##